W języku angielskim strona bierna (passive voice) jest niezwykle popularna. Można usłyszeć ją w codziennych rozmowach i zobaczyć w wiadomościach, a w mailach biznesowych to właśnie strona bierna pomaga brzmieć profesjonalnie. Sprawdź, jak bez wysiłku tworzyć zdania w różnych czasach i dowiedz się, jakich błędów unikać!
Strona bierna i czynna – angielski
O ile w polszczyźnie nadużywanie form biernych bywa uznawane za nienaturalne lub brzmi jak język urzędowy, o tyle w angielskim jest to standardowy sposób na:
- wygładzenie tonu wypowiedzi,
- zachowanie obiektywizmu,
- skupienie na rezultacie czynności.
W języku angielskim wiele zdań z czasownikami przechodnimi można sformułować w stronie czynnej (active voice) lub biernej (passive voice). Główna różnica sprowadza się do tego, na czym skupia się uwaga nadawcy oraz jak ustrukturyzowany jest szyk całego zdania.
- Strona czynna (active voice): podmiot jest bezpośrednim wykonawcą czynności. Przykład: John finished the project. (John [podmiot] ukończył projekt [określone działanie]).
- Strona bierna (passive voice): Podmiot nie wykonuje czynności, lecz jej doświadcza (jest jej odbiorcą). Przykład: The project was finished by John. (Projekt [nowy podmiot] został ukończony przez Johna).
Wybór odpowiedniej strony (czynnej lub biernej) pozwala na zmianę punktu ciężkości wypowiedzi. Strona czynna kładzie nacisk na sprawcę, np.
Charles Dickens wrote „Great Expectations” / The police arrested the suspect / Someone is reading a gripping novel.
Strona bierna natomiast akcentuje sam obiekt lub rezultat działania, np.
„Great Expectations” was written by Charles Dickens / The suspect was arrested by the police / A gripping novel is being read.
Strona bierna w angielskim – zastosowanie
Stronę bierną stosuje się przede wszystkim w następujących sytuacjach:
- Wykonawca czynności jest nieznany, nieistotny lub wynika z kontekstu.
- Kluczowy jest sam fakt wykonania czynności, jej odbiorca lub rezultat, a nie osoba za nią odpowiedzialna.
- Pożądane jest nadanie tekstowi formalnego, naukowego lub urzędowego tonu.
- Zachodzi potrzeba dyplomatycznego uniknięcia wskazywania winnego (np. w oświadczeniach kryzysowych: Mistakes were made – popełniono błędy).
Strona bierna w angielskim – budowa
Tworzenie strony biernej w języku angielskim opiera się na stałym schemacie gramatycznym:
Podmiot + odpowiednia forma czasownika „to be” + Past Participle (III forma czasownika) + (ewentualnie: by + wykonawca)
Odpowiednia forma czasownika „to be” wyraża czas gramatyczny zdania, osobę oraz liczbę, natomiast imiesłów przeszły (Past Participle / czasownik z końcówką „-ed” lub z III kolumny tabeli czasowników nieregularnych) pozostaje niezmienny we wszystkich konstrukcjach.
Strona bierna w praktyce
Poniższa tabela przedstawia transformację zdań ze strony czynnej na bierną w najważniejszych czasach oraz konstrukcjach modalnych.
| Czas / konstrukcja | Forma czasownika „to be” | Przykład (strona czynna) | Przykład (strona bierna) |
| Present Simple | am / is / are | Mom cooks dinner every day. | Dinner is cooked every day. |
| Present Continuous | am / is / are + being | The police are checking the building. | The building is being checked by the police. |
| Past Simple | was / were | My parents bought a new computer last week. | A new computer was bought last week. |
| Past Continuous | was / were + being | They were eating dinner when I came. | Dinner was being eaten when I came. |
| Present Perfect | has / have been | They have already built this bridge. | This bridge has already been built . |
| Past Perfect | had been | He had written a book before they arrived. | A book had been written before they arrived. |
| Future Simple | will be | Mom will cook dinner. | Dinner will be cooked. |
| Future Perfect | will have been | Mom will have cooked dinner by 12 o’clock. | Dinner will have been cooked by 12 o’clock. |
| To be going to | am / is / are + going to be | They are going to repaint the flat. | The flat is going to be repainted. |
| Czasowniki modalne | modal + be | They should take their dog to a vet. | Their dog should be taken to a vet. |
Zdania z dwoma dopełnieniami
W przypadku czasowników takich jak give, send, show, tell, offer, lend, które przyjmują dwa dopełnienia (komu? co? / dopełnienie bliższe i dalsze), możliwe jest utworzenie dwóch poprawnych form strony biernej. Angielska składnia zdecydowanie preferuje jednak stawianie osoby (odbiorcy) w roli podmiotu, co w języku polskim często brzmi nienaturalnie.
Przykład wyjściowy: Mary gave us the keys. (Mary dała nam klucze)
Wariant preferowany (osoba jako podmiot): We were given the keys by Mary. (Zostaliśmy obdarowani kluczami).
Wariant z rzeczą jako podmiotem: The keys were given to us by Mary. (Klucze zostały nam podarowane przez Mary.)
Przed dopełnieniem określającym osobę należy postawić przyimek to.
Zachowanie przyimka przy czasowniku
W przypadku czasowników frazowych lub połączonych z przyimkiem (np. look after, talk about, laugh at, look into), przyimek ten przy transformacji na stronę bierną musi pozostać bezpośrednio po imiesłowie na samym końcu zdania.
| Przykład zdania | Strona bierna |
| Everybody laughed at me. | I was laughed at. (Śmiano się ze mnie). |
| The police look after the children. | The children are looked after. (Dzieci są pod opieką). |
Konstrukcje bezosobowe i osobowe (It is said that… / He is said to…)
W celu zdystansowania się od wyrażanej opinii lub przekazania niepotwierdzonych informacji, w języku angielskim powszechnie stosuje się konstrukcje bezosobowe (impersonal passive) oraz osobowe (personal passive). Wykorzystuje się w nich tzw. czasowniki relacjonujące, takie jak: say, believe, think, report, know, consider, expect.
Konstrukcja bezosobowa (impersonal passive)
Konstrukcja It is said that budowana jest według prostego schematu, w którym podmiotem staje się zaimek It:
It + be + Past Participle (czasownika relacjonującego) + that + reszta zdania
Przykłady:
- It is said that Anna is bossy. (Mówi się, że Anna jest apodyktyczna).
- It is believed that the crisis is over. (Uważa się, że kryzys się skończył).
Konstrukcja osobowa (personal passive)
To struktura bardziej zaawansowana. Podmiotem całego zdania staje się podmiot zdania podrzędnego, a czasownik ze zdania podrzędnego przyjmuje formę odpowiedniego bezokolicznika, zależnie od relacji czasowej.
| Zależność czasowa | Schemat konstrukcji osobowej | Przykład | Tłumaczenie |
| Teraźniejszość + teraźniejszość | podmiot + is / are + czasownik relacjonujący + to do | He is said to work for Anna. | Mówi się, że on pracuje dla Anny. |
| Teraźniejszość + przeszłość | podmiot + is / are + czasownik relacjonujący + to have done | He is said to have worked for Anna. | Mówi się, że on pracował dla Anny. |
| Teraźniejszość + Present Continuous | podmiot + is / are + czasownik relacjonujący + to be doing | He is believed to be having an affair. | Uważa się, że on ma romans (w tej chwili). |
| Przeszłość + przeszłość (zbieżna) | podmiot + was / were + czasownik relacjonujący + to do | He was said to work for Anna. | Mówiono, że on pracuje dla Anny. |
| Przeszłość + zaprzeszłość | podmiot + was / were + czasownik relacjonujący + to have done | He was said to have worked for Anna. | Mówiono, że on pracował dla Anny. |
Konstrukcje kauzatywne (Have / Get something done)
Struktury te stosuje się, gdy jakaś czynność nie jest wykonywana osobiście, lecz jej realizację zleca się zewnętrznemu podmiotowi (np. specjaliście).
Podmiot + have / get (odmienione) + obiekt (rzeczownik) + Past Participle
Przykłady:
- I had my car repaired last week. (Oddano samochód do naprawy / naprawiono mi samochód – zrobił to mechanik).
- I need to get the locks changed. (Muszę wymienić zamki – wynająć ślusarza; użycie get jest mniej formalne).
Konstrukcja ta może opisywać również zdarzenia losowe, które przytrafiły się komuś wbrew jego woli:
Przykład: Jim had his car stolen last night. / I’ve had my bicycle stolen! (Jimowi ukradziono wczoraj w nocy samochód).
Wyjątki w stronie biernej
Pewne grupy czasowników zachowują się w stronie biernej w sposób nietypowy, o czym należy pamiętać w zaawansowanych wypowiedziach.
Make / help
W stronie czynnej łączą się z bezokolicznikiem bez partykuły to, jednak w stronie biernej wymagają zastosowania pełnego bezokolicznika z partykułą to.
Strona czynna: Her sisters made him clean the house.
Strona bierna: He was made to clean the house by his sisters.
Let
W konstrukcji oznaczającej pozwolenie czasownik let zwykle nie jest przekształcany bezpośrednio na stronę bierną. Zamiast tego używa się zwrotu be allowed to.
Strona czynna: The teacher let us leave early.
Strona bierna: We were allowed to leave early.
Need doing
Konstrukcje z czasownikami need, require oraz want połączone z czasownikami pełniącymi funkcję rzeczownika (z końcówką –ing) mają znaczenie bierne.
Przykład: The ceiling needs painting. (Sufit wymaga malowania / musi zostać pomalowany).
Najczęstsze błędy popełniane przez osoby uczące się angielskiego
Najczęstsze błędy powstają przez kalkowanie struktur z języka ojczystego.
Mylenie przyimków „by” oraz „with”
- By – stosuje się do określenia wykonawcy czynności (osoby, grupy ludzi, instytucji, siły natury lub maszyny), np. The contract was signed by the manager. (Umowa została podpisana przez menedżera).
- With – stosuje się do określenia narzędzia, instrumentu lub materiału, którym posłużono się do fizycznego wykonania danej czynności, np. The letter was written with a pen. (List został napisany piórem / przy użyciu pióra).
Mylenie „is repaired” z „is being repaired”
W języku polskim trwający proces i zakończony stan często wyraża się tak samo, co w angielskim powoduje nieporozumienia.
- My car is repaired today. (Samochód jest dzisiaj naprawiony – naprawa dobiegła końca).
- My car is being repaired today. (Samochód jest dzisiaj naprawiany – proces trwa w tej chwili).
Pasywacja czasowników nieprzechodnich (intransitive verbs)
Czasowniki, które z definicji nie przyjmują dopełnienia bliższego (np. happen, arrive, die, run, rise), nigdy nie mogą występować w stronie biernej.
Przykłady:
- Błędnie:
The accident was happened./ Poprawnie: The accident happened. - Błędnie:
They were arrived in Italy./ Poprawnie: They arrived in Italy.
Dosłowne tłumaczenie polskich konstrukcji z zaimkiem „się”
Polskie czasowniki zwrotne bardzo często wymagają w języku angielskim zastosowania strony biernej.
Przykłady:
I was born in March. (Urodziłem się w marcu – błędne byłoby dosłowne tłumaczenie czynne).
He is interested in music. (Interesuje się muzyką).
Pomijanie czasownika posiłkowego „to be”
Częstym uchybieniem jest opuszczanie operatora czasowego budującego stronę bierną.
Przykład:
Błędnie: The homework completed yesterday.
Poprawnie: The homework was completed yesterday.
Pasywacja nieprzekształcalnych czasowników stanowych
Niektóre czasowniki stanowe (np. have w znaczeniu posiadać, belong, resemble, suit), mimo że są przechodnie, nie występują w stronie biernej.
Przykład:
Błędnie: Two brothers are had by Joanna.
Poprawnie: Joanna has two brothers.
