Znajomość podstaw conditionals pozwala zagłębić się w zdania warunkowe. W języku – zwłaszcza w oficjalnych pismach, biznesie czy literaturze – samo if często bowiem nie wystarcza. Angielski oferuje cały wachlarz możliwości, które pozwalają zbudować precyzyjną wypowiedź.

Zdania warunkowe (conditionals 0, 1,2, 3)

Wybór właściwego okresu warunkowego zależy od tego, jak bardzo realne jest wystąpienie sytuacji.

• Zero Conditional (fakty): zawsze prawdziwe, np. If you heat ice, it melts.
• First Conditional (plany): realna przyszłość, np. If it rains, I will stay home.
• Second Conditional (marzenia): mało prawdopodobne „gdybanie”, np. If I won the lottery, I would buy a house.
• Third Conditional (przeszłość): analiza tego, czego nie da się zmienić, np. If I had known, I would have called you.

Występują też tryby mieszane:

• Przeszła decyzja a obecny skutek (okres warunkowy 3+2): przeszłe zdarzenie determinuje aktualny stan, np. If I had taken that job in Tokyo (past), I would be living there now (present).
• Stała cecha a przeszły skutek (okres warunkowy 2+3): ogólna cecha charakteru lub stała sytuacja wpłynęła na coś, co stało się dawniej, np. If I were more confident (general trait), I would have applied for that promotion last year (past event).

Inwersja w zdaniach warunkowych

Zastąpienie spójnika if w zdaniach warunkowych jest zabiegiem stylistycznym, który nadaje wypowiedzi profesjonalny ton właściwy dla języka akademickiego lub dyplomatycznego. Inwersja posiada określone formy dla trzech okresów warunkowych.

Zdania warunkowe (First Conditional)

Zamiast If you need można zastosować Should you need, co sugeruje to, że warunek jest mało prawdopodobny, ale oznacza gotowość do pomocy.

Przykład: Should you require further information, please contact us.

Zdania warunkowe (Second Conditional)

Zamiast If I were można użyć Were I, co brzmi ekstremalnie hipotetycznie.

Przykład: Were we to consider a joint venture, it could benefit both parties.

Zdania warunkowe (Third Conditional)

To najczęstsza inwersja, bardziej elegancka wersja dla If we had known.

Przykład: Had I known about the meeting, I would have attended.

Ważne: w zdaniach z inwersją nie używa się przecinka po części warunkowej!

Alternatywne spójniki w zdaniach warunkowych

W języku angielskim występują liczne zamienniki dla if, które dodają wypowiedzi precyzji:

• unless (jeśli nie / chyba że): wprowadzenie wyjątku od reguły, np. I won’t go unless you go too. (po unless czasownik występuje w formie twierdzącej).
• provided that / on condition that: bardzo formalne, typowe dla umów, sugestia, że warunek jest absolutnie konieczny, np. We will invest, provided that the figures are accurate.
• as long as / so long as: kładą nacisk na trwanie warunku w czasie, np. You can borrow my car as long as you drive carefully.
• in case (na wypadek gdyby): wyraża proaktywność, np. I’ll take an umbrella in case it rains (wskazuje na działania zapobiegawcze).
• supposing / suppose: często używane na początku zdania, aby sprowokować rozmówcę do rozważenia hipotetycznej sytuacji, np. Suppose she doesn’t believe you, what would you do then?
• but for / if it weren’t for (gdyby nie): But for your help, I wouldn’t have finished on time.
• even if: podkreśla, że rezultat pozostanie niezmienny niezależnie od spełnienia warunku, np. Even if you apologise, he’ll never forgive you.

Te konstrukcje odróżniają uczniów od osób biegle władających językiem.

Najczęstsze błędy w zdaniach warunkowych – jak ich uniknąć?

Osoby uczące się nowego języka często podświadomie przekładają zasady ze swojego języka ojczystego. W przypadku zdań warunkowych po angielsku niepoprawnie brzmi:

• podwójne przeczenie: unless samo w sobie oznacza „jeśli nie”, dlatego błędem jest: Unless you don’t try. Poprawna wersja to: Unless you try,
• kalka językowa: polskie zdanie brzmiące „Jeśli będzie padać, to zostanę w domu”, w angielskim poprawne jest If it rains, I will stay home (po if w przyszłości występuje czas teraźniejszy),
• interpunkcja: w języku polskim przecinek przed „jeśli” jest obowiązkowy. W angielskim stawia się go tylko wtedy, gdy zdanie zaczyna się od if.